މިހާރު ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރިސޯޓްތަކަށް ޓޫރިސްޓުން އުފުލަނީ ޓީއެމްއޭއިންނެވެ. އެމީހުން ބޭނުންނަމަ މަންޓާ ގަނެ، މި ހިދުމަތް އެއްކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިގޮތަށް މޮނޮޕޮލައިޒްކޮށް އޮތުމަކީ ގައުމީ ފެންވަރުގައި ވިސްނަން ޖެހޭ މައްސަލައެކެވެ.
ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ހެނދުނުގެ އިރާއެކު އެއާޕޯޓުގެ އިރުމަތިން ދޫނި ބައިގަނޑެއްހެން އުދުހިގެން އެދަނީ މި ވަގުތު ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ސީޕްލޭން ބޯޓުތަކެވެ. ޓްރާންސް މޯލްޑިވިއަން އެއާލައިންސް (ޓީއެމްއޭ)ގެ މި ބޯޓުތައް އުދުހިގެންދާތަން ފެންނަ ކޮންމެ ދިވެއްސަކު އުފާވެ އެވެ. އަދި ފަހުރުވެރި ވެސް ވެއެވެ. ސަބަބަކީ ރާއްޖޭގައި ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ސީޕްލޭން އޮޕަރޭޝަން ހިންގާތީ އެވެ. އެކަމަކު އިއްޔެ ފެނިގެން ދިޔަ މަންޒަރާއެކު ހަތްވަނަ ހިއްސުން ވިސްނާލާ ކޮންމެ މީހަކަށް މިހާރު މިކަން މިއޮތީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެ އެވެ. މޫދަށް ޖައްސާ ބޯޓުތައް އުދުހިގެންދާތަން ފެނި އުފާވިޔަސް، އެ ބޯޓުތަކުގެ އަޑުން އެ އިވެނީ އެހާ ރީތި މިއުޒިކެއް ނޫނެވެ. ޓީއެމްއޭއަކީ ދިވެހިންގެ އެއްވެސް ބާރެއް އޮތް ކުންފުންޏެއް ނޫނޭ ބުނަން ބޭނުންވިޔަސް މިއީ ހަގީގަތެވެ. މި ކުންފުނީގައި ޕައިލޮޓުންނާއި ކްރޫއިންގެ ގޮތުގައި ދިވެހިން ތިއްބަސް މި ކުންފުންޏަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބާރުގަަދަ އެންމެ ބޮޑު ކުންފުނީގެ 100 ޕަސެންޓް މިލްކެކެވެ.
ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އެކި ހިސާބުތަކަށް ފުޅާ ކުރަން ސަރުކާރުތަކުން މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔަނަމަވެސް، ޓޫރިސްޓުން އުފުލުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރުވެރިކަން މިވަގުތު އޮތީ ދިވެހިންގެ އަތަކު ނޫނެވެ. އިއްޔެ ފެނިގެން އެ ދިޔަ މަންޒަރަކީ ޑޮލަރު މާރުކުރަން ގާނޫނެއް ހަދައި، ލުއި ދިނުމުން ވެސް ޓީއެމްއޭގެ "އެތެރޭގެ" ރޭވުމެއްގެ ދަށުން މުޅި ޓޫރިޒަމް ނިޒާމު ކޮށި އަރުވާލަން ހިފިތަނެވެ.
އެންމެފަހުން ވަގުތީ ގޮތުން އެ މީހުން "މައިތިރިވި" ނަމަވެސް މިއީ ހަމަ ވަގުތީ ގޮތުން މި ރާޅުގެ ބަނޑު ދަމާލީ އެވެ. ޕައިލޮޓުން މޫނު މައްޗަށް ނެރެގެން ޓީއެމްއޭ އިން ކުޅެން ރޭވި ގޭމުގެ ކުޅިބައި އެތުރިގެން އައިސްފައިވަނީ ރާއްޖޭން ބޭރުންނެވެ. ޓީއެމްއޭއަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ކުންފުނި ބްލެކްސްޓޯންގެ މިލްކެކެވެ. މި ރޭވުމުގެ ބޭނުމަކީ ރާއްޖޭން ތަންފީޒު ކުރަމުންދާ ގާނޫނެއް "ފުންޑާލު" މެވެ.
މިއީ ބޮޑު ނުރައްކަލެއްގެ ފެށުމެވެ. މިގޮތަށް ފަހަރަކު ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވާން ފަށައިފިނަމަ، އިސާހިތަކު މުޅި ނިޒާމު އެއްކޮށް ގަޑު ބަޑުވެގެން ދާނެ އެވެ. މިހާރު އެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތަސް ރައީސް އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގައި އެ މަނިކުފާނު ހަރުކަށި ނިންމެވުންތަކެއް ނިންމެވީ މިފަދަ ސަބަބުތަކުން ސަލާމަތް ކުރުމަށެވެ. ރާއްޖެ ކޮލެރާގެ ބަލި މަޑުކަމުގައި ވަނިކޮށް، ބަލި މީހުން އުފުލަން ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން ބޮޑު އަގު ނަގަން ފެށި އެވެ. މިކަން ހައްލުކުރަން ރައީސް ނާސިރު އެޅުއްވި ފިޔަވަޅަކީ ސިފައިންގެ ލޮރިތަކާއި ކާރުތަކުގައި ބަލި މީހުން އުފުލަން ފެއްޓެވުމެވެ. އެންމެފަހުން ޓެކްސީ ޑްރައިވަރުން ހަތިޔާރު ބަހައްޓައި އަގު ތިރި ކުރި އެވެ.
މިހާރާއި އޭރާ ހާލަތާ ތަފާތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ޓީއެމްއޭގެ އަތުގައި ގިނަ ރިސޯޓްތަކަށް ޓޫރިސްޓުން ގެންދިއުމުގެ ފުލް ކޮންޓްރޯލް އޮތްއިރު، ސީޕްލޭންގެ ހިދުމަތުގައި ދެން ތިބީ ގައުމި އެއާލައިން މޯލްޑިވިއަން އާއި މަންޓާ އެވެ. މިހާރު ފެންނަ މަންޒަރުން ބްލެކްސްޓޯން ބޭނުން ވެއްޖެނަމަ މަންޓާ އާއި ވިލާގެ ސީޕްލޭން ހިދުމަތް ގަނެ ޓީއެމްއޭ ވަރުގަދަ ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް އެބައޮތެވެ. މިއީ މިހާރު ގައުމީ މައްސަލަ އެކެވެ. ސަބަބަކީ މުޅި އިގްތިސޯދުގެ ކޮންޓްރޯލް އެއް ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް، ހާއްސަކޮށް ބޭރު ބައެއްގެ އަތްމަތީގައި މިގޮތަށް ދީފައި އޮތުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ތޯ ސުވާލުކޮށްލަން ޖެހޭ ހިސާބުގައި އޮތުމެވެ. އެ މީހުން ދައްކާ ޓެކުހާއި ދިވެހިންގެ މަދު ބަޔަކަށް ދީފައިވާ ވަޒީފާކޮޅަކަށްޓަކައި މިކަން މިގޮތަށް ދޫކޮށްލައިގެން ތިބެންވީ ހެއްޔެވެ؟
ޓީއެމްއޭގެ އަތްމައްޗަށް ޓޫރިޒަމް ބަދަލުވާކަން ރޭކާލައި ބައެއް ވެރިން ފިޔަވަޅު އަޅަން ވެސް މަސައްކަތް ކުރެވި އެވެ. މިގޮތުން ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ވެރިކަމައި މޯލްޑިވިއަންއަށް ސީޕްލޭންގެ ހިދުމަތް އިތުރު ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް މޯލްޑިވިއަންގެ ސީޕްލޭންގެ ހިދުމަތް މިއަދުވެސް އެ އޮތީ މިކަމަށް ވާދަކުރެވޭ ހާލަތެއްގައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު މޯލްޑިވިއަން މިކަމަށް ވަރުގަދަ ކުރަން ޖެހޭ މަންޒަރު ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. މިއީ މިހާރުން މިހާރަށް ގައުމީ ފެންވަރުގައި ވިސްނައި ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭ ކަމެވެ.
ދުނިޔޭގެ ގިނަ ގައުމުތަކުން އެ ގައުމެއްގެ އިގްތިސޯދުގެ ފުލް ކޮންޓްރޯލް އެއްބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލުމަކީ ހެދޭނެ ބޮޑު ގޯހެއްގެ ގޮތުގައި ގަބޫލުކޮށް، ފިޔަވަޅު އަޅާފައިވެ އެވެ. އެކަމުން ސަލާމަތް ކުރަން އެކަމަށް ހާއްސަ "މޮނޮޕޮލީ" ގާނޫނުތައް ހަދާފައިވެ އެވެ. އެހެންވެ މި ވަގުތު ރާއްޖެއަށް ވެސް މޮނޮޕޮލީ ގާނޫނެއްގެ ބޭނުންތެރިކަން ނުހަނު ބޮޑެވެ. މި ފަދަ ގާނޫނެއް ގެންނަން ޖެހެނީ "ކުޑަ ދޮރަކުންވަދެ" ބޭރު ބަޔަކު އިގްތިސޯދު އެއްކޮށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުން ސަލާމަތް ކުރާކަށް ނޫނެވެ. އެތެރޭން އަންނަ މިފަދަ ނުފޫޒު ތަކުން އިގްތިސޯދު ސަލާމަތް ކުރަން ވެސް މިފަަދަ ގާނޫނެއްގެ ބޭނުންތެރިކަން ބޮޑެވެ.
ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ ހާލަތުން ފެންނަ ގޮތުގައި މިފަދަ ގާނޫނެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން ބައެއް ދާއިރާތައް އެއް ބަޔަކު އެ ދަނީ ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުންނެވެ. މީގެ ކުޑަ މިސާލަކީ ބްރޯޑްކާސްޓިން ދާއިރާ އެވެ.
ރާއްޖޭގެ ނުފޫޒު ގަދަ ވިޔަފާރިވެރިންގެ މަސްލަހަތު އޮންނަ މީޑިއާނެޓުން އެ ދަނީ އެ މީހުން ހިތުހުރި ގޮތަކަށް ބްރޯޑްކާސްޓިން ދާއިރާގެ އަގު ކޮންްޓްރޯލް ކުރަމުންނެވެ. ރާއްޖޭގެ 175 ރިސޯޓާއި ރާއްޖޭގެ 90،000 ގޭބިސީގެ ކޮންމެ ޓީވީއަކީ މީޑިއާނެޓުން ކޮންޓްރޯލް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ހަމައެކަނި ޓޫރިޒަމަށް ބެލިނަމަވެސް މި ދާއިރާއިން އެ ކުންފުންޏަށް މިލިއަން ޑޮލަރުގެ އާމްދަނީއެއް ލިބެ އެވެ. މީޑިއާ ނެޓު ނޫން ބަޔަކަށް މި ހިދުމަތް ދޭން ސަރުކާރުން ނިންމި އެވެ. މިގޮތުން ލައިސަންސް ދިނީ ދިރާގަށެވެ. ދިރާގުން އުފެއްދީ "ދިރާގު ޓީވީ" އެވެ.
އެކަމަކު މާގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ މީޑިއާނެޓާ ވާދައަށް ފޮނިކަނޑަމުން ނުކުތް ދިރާގު މައިތިރި ކުރި އެވެ. މީޑިއާނެޓުގެ ބާރުގައި ބްރޯޑްކާސްޓިން ކޮމިޝަން ތެރެއަށް ވައްދައި ނުފޫޒުން ގަވައިދެއްގެ ދެތިން ފޮޅުވަތް ބަދަލުކޮށްލުމާއެކު ދިރާގު ޓީވީ ބަނގުރޫޓުވި އެވެ. ހިދުމަތް ނުދެވުމެވެ. ދެން ދިރާގު ޓީވީ ވިއްކާލީ އެސްއެސްޓީވީ އަށެވެ. މިއީ މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިޔާ ސަން ސިޔާމްގެ ކުންފުންޏެވެ. މި ކުންފުނިން ދިރާގު ޓީވީ ރީބްރޭންޑްކޮށް ރަނގަޅު ހިދުމަތެއް ދެމުން ދިޔަ އެވެ. ނަމަވެސް މީޑިއާ ނެޓުން ފިއްތަމުން ދިޔައީ އަމަށަކު ވަރަކަށް ނޫނެވެ. ބޭރުގެ ގިނަ ޗެނަލްތައް ދިރާގު ޓީވީގެ ކަސްޓަމަރުންނަށް ނުފެންނަ ގޮތް ހެދި އެވެ. ނަތީޖާއަކީ ކަސްޓަމަރުން ދިރާގު ޓީވީއާ ދުރަށް ދިއުމެވެ. އެންމެފަހުން އެސްއެސް ޓީވީއަށް މަޖުބޫރުވީ ދިރާގު ޓީވީ މީޑިއާ ނެޓަށް ވިއްކާލުމެވެ. އެކަން މިހާރު ވަނީ ކޮށްފަ އެވެ. މިހާރު އަނެއްކާ ވެސް މުޅި ނިޒާމުގެ 100 ޕަސެންޓުގެ ބާރަކީ މީޑިއާ ނެޓެވެ.
ޓީއެމްއޭގެ ފަރާތުން ވެސް މިހާރު ފެންނަމުން އެދަނީ ހަމަ އެ މަންޒަރެވެ. މުޅި ސީޕްލޭން ދާއިރާގެ ފުލްކޮންޓްރޯލް ގާތްގަނޑަކަށް އެއޮތީ އެ މީހުންގެ އަތުގަ އެވެ. އެ މީހުން ހެދިގޮތަކަށް ހެދިގެން އެޅިހާ ބަތަކަށް ރިހަ ކިޔައިގެން ތިބުންނޫން ގޮތެއް މިހާރަކު ނެތެވެ. އެކަމަކު މިއީ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި މިކަން އޮންނަން ޖެހޭ ގޮތް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތްބާ އެވެ؟ ސުވާލަކީ މި އެވެ.